рисунок

Торыатбасы- тауың кие, тасыңда- құт,
Еңсеңді баса алмаған жасын-уақыт.
Торыатбасы, тұлғаңмен-ақ тұрғандайсың,
Жер Ананы Аспан- Көкке жақындатып...!

Иә, бауырындағы ел биіктігін- пір, тасын- кие тұтқан Торыатбасыны осылай суреттеген ләзім. Сайын даланың төрінде көлбей жайғасқан көлемді таудың ауқымы 50 га, абсолютті биіктігі 211 метр. Ересек адам еңбектеп шығатын еңселі таудың етегінде тұрып, табиғаттың ғаламатына таң қалмай тұра алмайсың. «Құдайдың құдіретін білгің келсе, тауға бар» дейді қазақ. Бабаларымыз тіршіліктен түйіп, өмірден байқап, әр сөзін бір даналық етіп қалдыра берген ғой.

Жарты әлемді жалын мен отқа ораған 41-дегі қырғынның жаңғырығы әлі де жүрек тітіркендіреді. Арамызда жүрген ардагерлеріміз барда, сол соғыстың қанды ізі қалған жүректер соғып тұрғанда, сол сұрапылдың салқыны тиген тағдырлар тірі тұрғанда бұл жаңғырық өшпес. 

Ұлы Жеңістің 73 жылдығы қарсаңында аудандық мәдениет үйінде жергілікті «Шаңырақ» театрының Борис Васильевтің « А зори здесь тихие...» повесінің бойынша түсірілген кинофильмінің желісіне құрылған «Тамылжыған таң» атты қойылым көрермен назарына ұсынылды. 

Қойылымға ауданымыздың Ұлы Отан соғысыныңардагерлері С.Ығылманов пен А.Рудь аталар шақырылып, жарақатты жылдардың сахнадағы жаңғырығын тамашалады. Театр режиссері Жалғасбек Мырзагереев актерлық құрамды жергілікті жастардан, мектеп оқушыларынан қамдап, олар өз рөлдерін айта қаларлықтай тамаша сомдап шықты. Әсіресе, бес бойжеткеннің рөліндегі Жанаргүл Баубекова, Майра Ғабдірешова, Жансұлу Рабаева, Ділшат Бекеева, Риза Бисенғалиевалардың рөлдерін сомдауы көрермендерді қатты толқытты. Жүрек тітіреткен өлім ызғары, соны түйсінген балауса балғын қыздар- өмірдің қатал сынына бас тіккен, айқастың соңы ажалмен бітерін анық білген, соған мойынұсынған сарбаздар бейнесін дәл бейнелеп отырды.

Күрес қазақтың төл спорт түрі. Қай қазақтың баласы күреспей, алыспай-жұлыспай өcкен?! Жанымызға жақын осынау спорт түрінен әрісі Қажымұқан, берісі Дәулеттерге дейін, бүгінгі күні де әлемге белгілі, дүбірлі додаларда дара шыққан палуандарымыз баршылық.

Аудандық балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде «Шыңғырлау барысын» анықтау мақсатында жарыс өтті. Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың жүлдесі үшін өткізілетін «Қазақстан барысы» күрес аламанына жолдама алу үшін оздырылған бұл шара аса маңызды спорт шарасы саналады.

«Бейбіт елде береке бар» бар дейді қазақ. Елдік мұратқа үн қосқан ерекше күн Шыңғырлау ауданында жалпы халықтың атсалысуымен өткен ағаш егу акциясы болды. Елбасымыздың тапсырмасымен еліміз бойынша «жасыл белдеу» аймағын құру, осындай ізгі бастама аясындағы «Бүкілқазақстандық ағаш отырғызу күні» акциясын ауданымыздың барша мемлекеттік және үкіметтік емес ұйымдары, жастар бірлестіктері, ұжымдар және тұрғындар бірлесе қолдап, аудан орталығының шығыс жақ бетіне бір күнде 2000 түп көшет ағаш отырғызды. 

Акция барысында шағын митинг ұйымдастырылып, шара мақсаты нақтыланып, аудан басшысы Альберт Есалиев акцияның бүгінгі табиғатымыз, ертеңгі ұрпағымыз, болашақ еліміз үшін маңызын атап өтті. Елдік мүддеге үн қоса келген барша ауылдастарға алғысын білдіріп, ортақ іске сәт тіледі. Осы лептегі лебізін ғұмырындағы барша еңбек жылдарын орман шаруашылығы саласына арнаған ауданымыздың қариясы Боран Төлембаев та арнап, игілікті істің жалғасты болуына тілек білдірді. 

Жер-су атаулары, ғылыми тілде «топонимика» деп аталады. Бұл грек сөзі, қазақшаға аударсақ «мекен немесе орын атауы» деген мағынаға лайық. Қазақ халқының атам заманнан орнығып, өмір сүріп жатқан жерінің өзен, көл, тау, қырат секілді жер бедеріне меншіктелген атаулардың да мыңдап саналатыны мәлім. Ертеде өткен ата-бабаларымыз солардың әрқайсысына ат қойып, айдар тағу жағынан жай ұқыпты ғана емес, шебер де тапқыр болғандығын байқаймыз. Міне, бұл атаулар ғасырлар бойы сақталып келе жатыр.

Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында: «Біз – ұлан-ғайыр жері мен аса бай рухани тарихы бар елміз. Ұлы Даланың көз жеткізгісіз кең-байтақ аумағы тарихта түрлі рөл атқарған. Бірақ, осынау рухани географиялық белдеуді мекен еткен халықтың тонның ішкі бауындай байланысы ешқашан үзілмеген. Туған жердің әрбір сайы мен қырқасы, тауы мен өзені тарихтан сыр шертеді. Әрбір жер атауының төркіні туралы талай-талай аңыздар мен әңгімелер бар. Әрбір өлкенің халқына суықта пана, ыстықта сая болған, есімдері ел есінде сақталған біртуар перзенттері бар. Осының бәрін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс.»

Әрбір атау – тарихтың табы сіңген нысаналы белгісі. Мұндай ұлттық және рухани байлығымыз саналатын топонимдерді зерттеу бүгінгі күн талабынан туындап отыр. Кез келген аймақтың жер-су атаулары өзінің бойына көптеген тарихи деректерді, этнографиялық мәліметтерді, географиялық сыр-сипаттарды сақтап отырады. Топонимдегі деректер белгілі бір географиялық ұғым атаулары болғандықтан, олар арнайы сұрыпталған лексикалық қабаттардан тұрады. Көне дәуір куәсі болып табылатын аймақ топонимдері халықтың этнографиялық, қоғамдық, әлеуметтік жай-күйінен, өткендегі өмір-тіршілігінен әр қилы мәлімет береді. Мұның өзі топонимдерді зерттеудің өте күрделі құбылыс екендігін, ол істе белгілі бір ғылыми әдіспен ғана мақсат-мұратқа жету мүмкін еместігін көрсетеді. Топонимдердің қалыптасуы, сол тілде сөйлеуші этностың (халықтың) дүниетанымына, салт-дәстүріне, ұлттық менталитетіне байланысты да айқындауға болады. Сондықтан белгілі бір аймақтың топонимиясын зерттеуді қолға алмас бұрын сол жердің тарихына, саяси-әлеуметтік жағдайына және оны мекендеуші халық өмірінің этникалық мәдени тарихына ерекше көңіл бөлу керек.

«Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында МКҚК «Болашақ» бөбекжайының «Бәйшешек» және «Жауқазын» ортаңғы топ тәрбиеленушілері арасында «Ханталапай» ойыны өткізілді. Мақсаты ұлттық спорт түрлеріне қызығушылығын арттыру, қазақтың ұлттық ойындары туралы мәлімет беру, балалардың ойлау қабілеттерін дамыту, әдептілікке, ұйымшылдыққа, мергендікке, шапшаңдыққа бір-бірін сыйластыққа тәрбиелеу, «Ханталапай» ойыны туралы түсінік қалыптастыру, ата-бабамыздың ертеден келе жатқан салт-дәстүрін дәріптеу болып табылады.

Елбасы Н.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар:рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласының марияланғанына 1 жыл толуына орай аудандық музейде жиын өткізілді. Маңызды шараға аудан әкімі Альберт Есалиев қатынасты. 

Жыл бойғы атқарылған жұмыстар жөнінде аудан әкімінің орынбасары Ержан Тұрмағамбетов баяндама жасады. Бейнероликпен өрнектелген баяндамада ауданда атқарылған іс-шаралар жөнінде нақты ақпарат берілді. Аз ғана уақыт ішінде халықтың рухани өсу ісіне өзінің игі әсерін тигізген аталған құжат бойынша жасалынған жұмыстар өте көп.Ағайынды Қазиевтердің ауруханада тегін көмек беруі, музей мен «Ұстаз» ескерткішінің ашылуы, елжанды азаматтардың Ақтауда көпір, Ащысайда музей ашуы, Шоқтыбайда салынып жатқан спорт кешені, халықтың рухын көтеруге арналған кездесулер, конференциялар, дөңгелек столдар т.б. осының айғағы.